tesettür modelleri ve balkanlar bilgileri
merkezi Venedik Dalmaçya’sına daha yakın olan Banaluka’ya taşınd, Saraybosna 40.000 olarak tahmin edilen nüfusuyla. Balkanların batık ■ ki en büyük ticari merkezi haline gelmişti.XVI. yüzyılın sonlarına doğru hem Müslümanlaşma tamamlanmış
Müslümanlaşan yerli beylerin nüfuzu gittikçe artmıştı. Onların artan
güçlerini kontrol altında tutabilmek için bazı tedbirler dahi alınmaya 1 mıştı. İlk olarak Bosna sipahileri yeni fetih bölgelerine kaydırılmıştır. On^ boşalan tımarlara diğer bölgelerden gelen sipahiler yerleştirilmiş ve çiftlijjj. normal reaya çiftliği haline getirilmiştir. Fakat özellikle sınır boylarının savuma ihtiyacı “kapudanlıklar" adı verilen askeri çiftliklerin kurulmasına ve sayılanın, artmasına yol açmıştır. Onlar ellerinde bulundurdukları askeri güçle çevrelen,, deki toprakları ellerine geçirerek yeni bir soylu sınıf oluşturmuşlardı.
Habsburglarla uzun süren savaş dönemi (15 93-16063 Bosna’da sosyal der, geyi alt üst etmiştir. Anadolu’dan Bosna’ya vali olarak gönderilen eski asilervt paşalar dengenin daha da bozulmasına yol açmıştır. Bu olumsuzluklardan yi rarlanan yerli asilzadeler güçlerini artırmışlar, köylülere ait topraklar yerli ayı, ve sipahilerin eline geçmiş, sınır boylarındaki kapudanlıklar kontrolsüz birhal almıştır.
XVII. yüzyılın ilk yarısında Avrupa’daki Otuz Yıl Savaşları OsmanlIlara kaış askeri mücadeleyi kesintiye uğrattı. Ancak yüzyılın ikinci yansında uzunsüreı iki savaş Bosna’da birçok sıkıntıya yol açtı. Venedik’e karşı girişilen mücadele (1644-1669] ve Habsburglar’la daha kısa süren savaş Bosna topraklarında sûr dürüldü. 1683 II. Viyana kuşatmasını müteakiben devam eden büyük geri çekili;-te Bosna büyük yara aldı. 1688’de AvusturyalIlar Sava’nın güneyindeki bazı yerleri işgal ettiler. Esas yıkım dalgası dokuz yıl sonra geldi. Avusturya Başkomutaıı Prens Eugene 17 Ekim 1697’de hisarsız bir şehir olan Saraybosna’ya kadar iler leyip, şehri 120 camisiyle beraber yaktı. 20 gün sonra Osmanlı kuvvetlerinİB yardıma gelmesi üzerine Saraybosna’yı boşalttı.
Bozgundan sonraki yıllarda Balkan Eyaletleri büyük bir kargaşayla karşı kar şıya kaldılar. Bu durum merkezî yönetimin kontrolünün yok olmasıyla sonuçlan dı. OsmanlIların Tuna’nın kuzeyindeki hemen hemen bütün topraklarını kaybet mesiyle Bosna bir “uç eyaleti" halini aldı. 1699 Karlofça Antlaşması'nda küçük değişiklikler olmakla birlikte Bosna sınırlarını korudu.
C-XVIII. Yüzyılda Bosna
tesettür modelleri Uzun savaşın getirdiği anarşi ortamında Bosnalı yerel asiller yönetimi ta-nıamen ele almışlardı. Böyle bir ortamda İstanbul'dan atanan valiler genellik-Ij büyük saygı gösterilen bir misafir konumuna düşmüşlerdi. 1718 Pasarofça j\ntlaşması ise Sava'nın güneyindeki arazi Avusturya’ya verilmiş ve Bosna iyice /Avusturya Devleti tarafından kuşatılmıştır. Ancak bir sonraki Osmanlı-Avusturya Savaşı'nda Bosna Valisi Hekimoğlu Ali Paşa, 1737'de Banaluka'da Avusturya’yı kesin bir yenilgiye uğratmayı başarınca durum Bosna’nın lehine olmak üzere biraz düzelmiştir. Avusturya, 1739 Belgrat Antlaşması ile Furjon Kalesi hariç Pasarofça Antlaşması’nda aldığı bütün yerleri geri vermek zorunda kalmıştır.
Sürekli savaş ortamı kargaşanın artmasına, toprak düzenin bozulmasına ve vergilerin artmasına yol açmıştır. Karışık ortam sonucunda 1747-1757 yılları arasında on yıl süren bir Müslüman köylü ayaklanması patlak vermiştir. Uzun süren isyan, ayaklanma liderlerinden Kadı Abdurrahman Muharrem’in 1753’de öldürülmesiyle yavaşlamış ve isyancıların 1757’de Kukoviça’da kesin bir yenilgiye uğramasıyla sona ermiştir.
Bosna Hersek’teki asayiş 1774’de Ruslarla imzalanan Küçük Kaynarca Antlaşması’ndan sonra gittikçe kötüleşmiştir. Antlaşmada Bosna’yı ilgilendiren bir madde yoktu. Ancak Ruslar’a Ortodoksları himaye hakkının verilmesi bu tarihten sonra Bosna’nın sürekli karışıklık içinde olmasına yol açmıştır. Zira başta Sırp ve Karadağlılar olmak üzere yöredeki Ortodokslar, Rusların kışkırtması ile ayaklanmaya başlamışlardır. Milliyetçi emellerin tehdidinin yanında özellikle 1787-1791 Osmanh-Avusturya-ı-Rus Savaşı bu kez doğrudan Bosna sınırlarını etkilemiştir. Savaş Novi, Gradişka ve Dubiça’yı muharebe alanı haline getirmiştir. Avusturya 1784’de Osmanh Devleti’nden doğrudan doğruya Sırbistan, Bosna Hersek ve Avusturya sınırındaki bazı kaleleri istemiştir. Osmanh Devleti, j Avustuıya isteklerinin tamamını reddetmiştir. Fakat AvusturyalIlar Bosna üze-j tindeki taleplerinden hiçbir zaman vazgeçmemişlerdir.
j XVIII. yüzyılın sonlarına doğru Bosna’yı bekleyen tek tehlike savaş de-i ğildi. 1781-83 yılları arasında hüküm süren veba, bütün Rumeli toprakları ve ! İstanbul'da da etkili oldu. Venedik konsolosunun raporuna göre salgında, sadece i Saraybosna’da 16.000 kişi ölmüştür.tesettür modelleri
