tesettür modelleri ve balkanlar
Sırplar, 1877-78 Osmanlı-Rus Harbi'ne ise Plevne'nin düşmesinden s tıldılan Sırbistan, Berlin Antlaşması ile güneyde Niş'e, doğuda Pirotakada|^'‘ topraklarıyla bağımsızlığını tam olarak kazandı. Fakat bu antlaşmayla Hersek’in Avusturya himayesine girmesi, Sırbistan'da büyük hoşnutsı karşılandı.1912 yılında Sırbistan, Bulgaristan, Yunanistan ve Karadağ
OsmanlI topraklarına saldırdılar. Osmanlı İmparatorluğu ağır mağlubiyete
radığı I. Balkan Savaşı'ndan sonra toplanan Londra Konferansı'nda fiilidun,^ kabul ederek, Sırbistan’a Orta ve Kuzey Makedonya’yı terk etmek zorunda|(3||i II. Balkan Savaşı’nın ardından Osmanlı İmparatorluğu, Rumeli’deki topraldjp,. kaybettiği için Sırbistan ile sınır bağlantısı olmamakla birlikte, 14Martl9i||j genel mahiyette bir antlaşma imzaladı.
Osmanlı İmparatorluğu, izlediği klasik iskân siyaseti çerçevesinde, djje yerlerde olduğu gibi Sırbistan’a da Türkleri getirerek yerleştirmişti. Türklerlj topraklarda yaklaşık olarak 350 yıl rahatça yaşadılar ve oraları bir vatanobrd benimsediler. Ancak 1804’deki isyandan sonra, Sırpların baskılarına dayanaıtj yan Türklerin bir kısmı Kosova, Makedonya, Tuna, Bosna ve Anadolu’yagöçsı ler. 1866’da Mihail’in knezliği döneminde kalan Türklerin önemli bir kısmıgof mecbur edildi. 1877-1878 Osmanlı-Rus Harbi ve sonrasında, Sırplar yemdi geçirdikleri yerlerdeki Türkleri de, oralardan diğer Osmanlı topraklaraıasiı düler. Son büyük göç dalgası ise Balkan savaşları sırasında gerçekleşti.Sırplım eline geçen Makedonya topraklarındaki Türklerin bir kısmı, zorunda kaldı.
KAYNAKLAR
tesettür modelleri Sirem Sancağı Mufassal Tahrir Defteri, haz. Bruce W. Mcgovvan, Ankara 1983, İvo Banac, "Sırbistan’da Milliyetçilik", Yeni Balkanlar, Eski Sorunlar, çev.Cm Özcan, yay. haz. K. Saybaşılı-G. Özcan, İstanbul 1995, s. 87-110. Fehamettin Başar, "Çirmen Savaşının Balkan Tarihindeki Yeri’’ Gûneyıfş Avrupa Araştırmaları Dergisi, sayı; 12 (İstanbul 1998], s. 51-55.
Kemal Beydilli, "Küçük Kaynarca'dan Yıkılışa", Osmanlı Devleti ve Medcşfi Tarihi, 1, ed. Ekmeleddin İhsanoğlu, İstanbul 1994, s. 83-87.
George Castellan, Balkanların Tarihi, çev. Ayşegül Yaraman Başbuğu, Istanlıi 1993.
Mustafa Cezar-Midhat Sertoğlu vd., Mufassal Osmanlı Tarihi, l-Il, V, Istanl»^ 1958-1972.
Ijınail Hami Danişmend, İzahlı OsmanlI Tarihi Kronolojisi, 1, IV, İstanbul 1971-* 1972.
ffridun Emecen, "XVI. Asrın Başlarında Bir Göçün Tarihçesi, Gelibolu'da Sirem Sürgünleri", Osmanlı Araştırmaları, X [İstanbul 1990), s. 161-179. yavuz Ercan, Osmanlı Yönetiminde Gayrimüslimler, Ankara 2001.
Hhmet Halaçoğlu, Balkan Harbi Sırasında Rumeli'den Türk Göçleri (1912-1913), Ankara 1994.
j^Hayek, "Sırbistan", İslâm Ansiklopedisi, X, 556-566.
Dicolae Jorga, Osmanlı İmparatorluğu Tarihi, 1-V, çev. Nilüfer Epçeli, İstanbul 2005.
Halil İnalcık, Osmanlı İmparatorluğu, Klasik Çağ (1300-1600), çev. Ruşen Sezer, İstanbul 2003.
"Türkler (Osmanlılar: Başlangıçtan XVI. Asrın Sonuna Kadar)", İslâm Ansiklopedisi, Xll/2, 286-290.
—.“Osmanlı Tarihine Toplu Bir Bakış", Osmanlı, I (Ankara 1999), s. 37-132.
—, "Osmanlı İmparatorluğu’nda Kültür ve Teşkilât", Türk Dünyası El Kitabı, Ankara 1976, s. 974-990.
İmparatorluk Mirası, Balkanlar'da ve Ortadoğu'da Osmanlı Damgası, ed. L. Cari Brovvn, çev. Gül Çağalı Güven, İstanbul 2000. latjana Katic, "Viyana Savaşından Sonra Sırbistan", Türkler, IX, ed. H. C. Güzel-K.
Çiçek- S. Koca, Ankara 2002, s. 765-772. kosovaSavaşı’nın 600. Yıldönümü Bildirileri, Ankara 1990.
Faruk Kocacık, "Rumeli'den Anadolu’ya Yönelik Göçler ve Sonuçlan", Osmanlı, IV (Ankara 1999), s. 655-659.
Noel Malcolm,/fosovo. Balkanları Anlamak İçin, çev. Özden Arıkan, İstanbul 1999. BruceW. Mcgovvan, "Food Supply and Taxation on the Middle Danube, 1568-\S79", Archivum Ottomanicum, I (1969), s. 139-196.
Donald M. Nicol, Bizans’ın Son Yüzyılları (1261-1453), çev. Bilge Umar, İstanbul 1999.
Michael Palariet, Balkan Ekonomileri: 1800-1914 Kalkmmasız Evrim, çev. Ayşe Edirne, İstanbul 2000.
I.HakkıUzunçarşılı, Osmanlı Tarihi, i, Ankara 1988.
Osmanlı Beyliği, ed. Elizabeth A. Zachariadou, Osmanlı Beyliği (1300-1389), çev. G. Çağalı Güven vd. İstanbul 1997.
Stanford). Shavv-Ezel K. Shaw, Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Türkiye, 1-11, çev. Mehmet Harmancı, İstanbul 1982.
OSMANLI hakimiyetinde KARADAĞ
Doç. Dr. Osman Karatay Ege Üniversitesi
tesettür modelleri Karadağ'ın iç bölgelerini yerli hanedan Crnojeviclerden ve Sırp despotluğundan, kuzeyini ise sahil kesimleri de dahil Boşnaklardan alan OsmanlIlar, Bojana ile Kotor arasındaki sahil kentlerinde hakim olan Venediklileri de zamanla bu-: radan atmışlardır. Preveze savaşım sonuç veren Haçlı saldırısı sırasında Hersek ! Novive Risan'ı kaybeden OsmanlIlar, zaferden sonra buraları geri aldıkları gibi,
' Venedik şehirlerine de hayli zarar vermişlerdir. 1570'de Kıbrıs yüzünden çıkan Osmanlı-Venedik savaşlannda güneydeki sahil kentleri Ulçin ve Bar da alınmıştır. Viyana bozgunundan sonra Venedik kuzey sahillerindeki Hersek Novi ve Risan'ı aldı ise de, 1718'deki Pasarofça barışı ile buralar geri alınmıştır.
Karadağ'a sahip olmanın Osmanlılar açısından çok önemli olmadığı ortadadır. Dağlık ve geliri az bu bölge, sadece stratejik amaçlar için denetimde bulundurulmaya çalışılıyordu. Burada tımar sisteminin kurulamadığı savma tereddüt-: liiyaklaşmak gerekir. Tarım üretimi ve geliri olmayan bu bölgede tımar sistemi i teknik olarak mümkün değildi. Çevreye zarar vermemeleri ve vergilerini ödeme-I leri şartıyla Karadağlılar içişlerinde serbestti. Burası önce dört (Katun, Rijeka, Ijesan ve Crmnik), daha sonra ise Pjesivci’nin eklenmesiyle beş nahiye şeklinde örgütlenmişti. Nahiyelerin başında serdarlar vardı. Bunların altında dokuz voyvoda, onlann da altında 34 knez bulunuyordu. 1499'da yapılan ilk düzenlemede bugünkü Karadağ’ın batı yarısını içeren bölge, îşkodra sancağına bağlı idi. 1514'te burası ayrı bir sancak, Karadağ sancağı haline getirildi. İvan Crnojevic'in İstanbul'a gidip Müslüman olan oğlu İskender Bey, ilk sancak beyi olarak burasını 1528'e kadar yönetmiştir. 1500 yılındaki Osmanlı-Venedik savaşı sırasında ülkesini geri almak için heveslenen Djuradj, Venedik’in savaşı kaybetmesiyle teslim olmuş, kendisine Anadolu’da bir tımar verilmiş ve orada ölmüştür.tesettür modelleri
